Δημοσθένης ( 383 - 322 )

Αθηναίος ρήτορας και πολιτικός, καταγώμενος από τον δήμο Παιανίας, το σημερινό Λιόπεσι. Γονείς του ήταν ο Δημοσθένης και η Κλεοβούλη.

Σε ηλικία 7 ετών έχασε τον πατέρα του. Οι επίτροποι του ανήλικου Δημοσθένη σφετερίσθηκαν την περιουσία του και επιπλέον παραμέλησαν την εκπεύδευσή του. Όταν ο Δημοσθένης ενηλικιώθηκε, καταδίωξε δικαστικώς με τις οδηγίες και την βοήθεια του διδασκάλου του ρήτορα Ισαίου τους επιτρόπους και κατόρθωσε να πάρει πίσω μέρος της περιουσίας του.

Στην αρχή ο Δημοσθένης εξάσκησε το επάγγελμα του λογογράφου. Αλλά ο αντικειμενικός σκοπός του δημοσθένη ήταν η πολιτική ρητορική, στην οποία οφείλει και την δόξα του. Πράγματι από το 355 π.χ. αρχίζει την πολιτική σταδιοδρομία του. Ήταν η εποχή κατά την οποία ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος, αυξάνοντας συνεχώς την δύναμή του, διανοείτο να κυριαρχίσει σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Ο Δημοσθένης φοβούμενος μήπως η πατρίδα του χάσει την ηγεμονία, εργαζόταν με όλες τις δυνάμεις του να ανυψώσει το φρόνημα των συμπολιτών του, υπενθυμίζοντάς τους τα κατορθώματα των προγόνων τους στο Μαραθώνα, την Σαλαμίνα και τις Πλαταιές και αγωνιζόμενος εναντίον των φιλιππιζόντων πολιτικών. Συνχρόνως προσπαθούσε να αναστήσει την παλαιά συμμαχική ηγεμονία των Αθηνών επί των Ελληνικών πόλεων, αλλά η φιλοδοξία του Φιλίππου και η αδράνεια των Αθηναίων ματαίωσαν τις προσπάθειές του. Όταν όμως απεστάλη πρεσβευτής στις Θήβες κατόρθωσε να συμφιλιώσει τις εώς τότε εχθρικές πόλεις και να αντιπαρατάξει ενωμένες τις στρατιωτικές δυνάμεις τους στην Χειρώνεια εναντίον του Φιλίππου ( 338 π.χ. ).

Στην μάχη εκείνη οι Αθηναίοι ηττήθηκαν αλλά δεν μίσησαν τον Δημοσθένη διότι γνώριζαν καλά την ειλικρίνεια και την φιλοπατρία του, του ανέθεσαν μάλιστα την εποπτεία της κατασκευής των τοιχών της πόλεως. Και επειδή δαπάνησε εξ ιδίων 100 μνας, η βουλή ενέκρινε πρόταση του Κτησιφώντα να του απονεμηθεί ως βραβείο, χρυσό στεφάνι.

Το προβούλευμα αυτό προσέβαλε ο ρήτορας Αισχίνης ( 336 π.χ. ) ισχυρισθείς ότι ο Δημοσθένης δεν είναι άξιος τιμής διότι έβλαψε την πόλη. Στην δίκη αυτή η οποία έγινε το 330 ο Δημοσθένης εξεφώνησε τον περίφημο " Περί στεφάνου λόγο " ο οποίος είναι υπόδειγμα δικανικού λόγου για την δεξιοτεχνία και το πάθος του ρήτορα. Πράγματι ο Αισχίνης δεν έλαβε ούτε το 1/5 των ψήφων και καταδικάστηκε σε ατιμία για αυτό και αναγκάστηκε να φύγει από την Αθήνα.

Μετά την μάχη της Χειρώνειας ο Φίλιππος έγινε ηγεμόνας της Ελλάδας αλλά μετά διετίας πέθανε και τον διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος ( 336 π.χ.). Ο Δημοσθένης τότε προσπάθησε να ενώσει τις Ελληνικές πόλεις εναντίον της Μακεδονίας και αποστάτησαν η Αθήνα και οι Θήβες. Ο Αλέξανδρος όμως κατέστρεψε τις Θήβες και ζήτησε να του παραδώσουν οι Αθηναίοι τον Δημοσθένη και τους άλλους πολιτικούς και στρατηγούς, όσους ήταν εναντίον της Μακεδονίας. Με την μεσολάβηση όμως του μακεδονίζοντος ρήτορα Δημάδη η παράδοση αυτή αποσοβήθηκε.

Αλλα το έτος 324 ο Δημοσθένης κατηγορήθηκε ως αναμειγμένος στην υπόθεση Άρπαλου και καταδικάστηκε σε μεγάλο πρόστιμο. Μη μπορώντας να το πληρώσει, πήγε στην Αίγινα κι από κι στην Τροιζήνα. Μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου ( 323 π.χ.) οι Αθηναίοι ανακάλεσαν τον Δημοσθένη και τον απάλλαξαν από το πρόστιμο.

Μετά την ανάκλησή του εξακολούθησε τον κατά των Μακεδόνων αγώνα. Ο μακεδονικός στρατός όμως υπό τον Αντίπατρο νίκησε, οι Αθηναίοι κυριεύθηκαν ( 322 π.χ. ) και ο Δημοσθένης καταδιωγμένος κατέφυγε στο ναό του Ποσειδώνα στον Πόρο. Για να μην πέσει ζωντανός στα χέρια των στρατιωτών του Αντίπατρου, ήπιε δηλητήριο.

Από τα έργα του έχουν διασωθεί 61 λόγοι.